کمبود امکانات صحی در دایکندى، باعث شده که مریضان تا مراکز صحى، فاصله هاى زیادى را طى نموده و شمارى هم بخاطر تداوى، به کابل انتقال یابند.
در ولایت دایکندى،عرضۀ خدمات صحی در مراكز عمومی، توسط شبكۀ انكشافی باختر(BDN) تطبیق می گردد.
موسسۀ مذکور مکلف است تا مراكز صحی را در مناطق مختلف دایکندى، فعال کند و امكان دسترسی مردم را به آن فراهم نماید؛ اما باشندگان این محلات و مسوولین این ولایت، از شیوۀ کار آن راضى نبوده و آنرا بی کیفیت می دانند.
حاجی موسی ٦٠ساله كه به تکلیف مثانه مصاب بوده و در شفاخانه ولایتی شهر نیلی بسترى میباشد؛ درحالیكه با مشکل صحبت ميکرد، به آژانس خبرى پژواک گفت: “از ولسوالی گیزاب آمدم؛ در ای ولسوالی، دراینجه هم دوا و داكتر نیست كه به مریضان كمك کند.”
حاجی موسی گفت که اگروضعیت صحى وى بهبود نیابد، مجبوراست پول قرض کند و بخاطرتداوى، راهى کابل شود.
سید حسین ٤٧ ساله یکتن از مریضداران كه خانمش را بخاطرتداوى از ولسوالی كیتی به شهر نیلی آورده است، وضعیت صحى در ولسوالی كیتی را چنین توصیف نمود: “در منطقۀ ما (تمزان) یك كلینیك است؛ اما نه داكتر وجود دارد و نه دوایی كه بتواند مریضان را تداوی كند.”
او گفت که خانمش مرض قلبى دارد؛ درتمام ولایت امکانات تداوى وى میسرنیست.
وی در ادامۀ صحبتهایش، از تلف شدن ده تن از مریضان بخاطر نبود امکانات صحى در مناطق شان نیز یادآور شد.
مسوولین صحت در این ولایت نیز وضعیت صحى را رضایتبخش نمیدانند.
محمدحسین مظفری رئیس صحت عامه ولایت دایكندی، پذیرفت که اکثر مریضان، به خاطر تداوی امراض چشم، عملیات گوش و گلو، ارتوپیدی و امراض داخلۀ جدى، مجبوراند به کابل بروند.
وی افزود که نقش ریاست صحت عامه دراین ولایت، تنها هماهنگی و نظارت از عرضۀ خدمات صحى به مردم توسط تطبیق كننده (شبکه انکشافی باختر)، میباشد.
مظفرى با اشاره به قراردادهای غیرشفافى که میان دونرها و تطبیق كننده عقد گردیده، گفت: “هرگاه موسسۀ تطبیق كننده، مطابق پلان تعهد شده عمل كند، وضع بهتر خواهد شد.”
به گفتۀ وی، براساس این قرارداد که چهارسال پیش بین شبکۀ انکشافی باختر و جامعه اروپا به امضا رسید، این شبکه مسوولیت ارائه خدمات صحی در دایکندی را به عهده گرفت.
به اساس معلومات منبع، روزانه ده ها مریض از ولسوالیها به شفاخانۀ ولایتی و معاینه خانه های شخصی در مركز دایكندی و سایر مناطق، مراجعه می نمایند.
با اینحال داكتر اسحاق علی درمان، داکتر داخله و جراحی كه در بازار شهرنیلی معاینه خانه دارد نیز وضعیت نامناسب عرضۀ خدما ت صحی درآن ولایت را تایید کرد.
درمان گفت که مریضان بخاطرتداوى شان، راه هاى طولانى را براى رسيدن به مراکز شخصى طى میکنند و مصارف زیاد ترانسپورتى را میپردازند.
وى ازقول مریضان گفت که در مراکز صحى ولايتى، بیشتر توجه به مریضان صورت نمیگیرد؛ بناءً مجبوراند به مراکز صحى شخصی بیایند.
درعین حال قربانعلی ارزگانی والی دایكندی، از عدم موثریت و ناكارایی مراكز صحی در این ولایت، شدیداً انتقاد نموده به پژواک گفت: “در شفاخانه ولایتى، حتى امکانات پانسمان موجود نیست.”
ارزگانى افزود این مشکل را زمانی متوجه شده است که بخاطرپانسمان انگشت پایش، به شفاخانه ولایتى مراجعه کرده بود.
والی دایكندی در خلال صحبتهایش با پژواک، از تعیین ضرب الاجل یكماهه براى شبکۀ انکشافی باختر، یادآور شد و گفت اگر شبکۀ مذکور، در خصوص عرضۀ خدمات صحى توجه ننماید، مسوولین این ولایت، تصمیم خواهند گرفت.
ارزگانى، ازجزئیات بیشتر این تصمیم چیزی نگفت؛ اما خاطرنشان نمود كه در مشوره با ادارات ذیربط، تصمیم خواهند گرفت.
مردم ووالى ولایت دایکندى، درحالى از کمبود و بى کیفیت بودن خدمات صحى، شاکى اند که داكتر شفیق رئیس شفاخانه ولایتی دایكندی، از ارائه پاسخ دراین مورد به پژواک، خودداری ورزید.
همچنان داکتر سید فاروق رئیس شبکه انکشافی باختر (BDN) انتقادات مردم و مسوولین ولایت دایکندى را رد نموده، به پژواک گفت: “یک تعداد افراد، قصد تخریب و بدنام کردن این موسسه را دارند.”
وى علاوه کرد که مطابق قرارداد، ادویه را به محلات دور این ولایت انتقال داده اند.
داکتر سید فاروق تصریح کرد که مطابق قرارداد عقد شده میان آنها و وزارت صحت عامه، این شبکه مکلف به رسانیدن٢٠٠ قلم ادویه به مردم میباشد.
شبكه انکشافی باختر، از سال ١٣٨٥ تا حال، مصروف عرضۀ خدمات صحی در مراكز صحی ولایت دایکندی می باشد.
مردم و مسوولین از امکانات صحی در دایکندى، درحالى شکایت دارند که دراین ولایت که حدود ٧٥٠هزار نفوس دارد؛ به شمول یك شفاخانۀ هفتاد بستر ولایتی، دو شفاخانه ولسوالی در ولسوالی های كیتی و میرامور، چهارده مركز صحی اساسی، یك مركز صحی كه در آن خدمات جراحی عاجل انجام می یابد، هفت مركز صحی بستردار و تعدادی مراكز فرعی صحی، در ولسوالی های مختلف این ولایت فعالیت دارد.
پژواك