متاسفانه وضعیت مهاجرین افغانی در ایران بدتر از آن چیزی است كه تصور می شود. وزارت كار و وزارت كشور جمهوری اسلامی ایران به كار فرمایان ایرانی به شدت اخطار داده است كه از پذیرش كارگران افغانی در كارخانه هایشان جدا خود داری نمایند،وزارت كار با همكاری نیروی انتظامی و دادستانی ایران سنگین ترین جرایم مالی را برای كار فرمایانی وضع كرده كه گارگر افغانی میگیرند. كارفرمایان از ترس اینكه به چنین جرایم سنگینی دچار نشوند و پای آنان به پاسگاه نیروی انتظامی و داداگاه كشیده نشوند، از گرفتن كارگر افغانی خودداری می كنند و مجبور شده اند كه كارگران افغانی را كه مشغول به كار بودند از كارخانه های شان جواب بدهند.این كار فرمایان در حالی كه به شدت به كارگران افغانی نیاز دارند و از كار افغانهای مهاجر اظهار رضایت می كنند و حتی بدون آنها ترس دارند كه ممكن است كار خانه شان در آینده بخوابد، اما ترس از جرایم سنگین آنها را وادار كرده اند كه كارگران افغانی خود را مرخص نمایند. هم اكنون دهها هزار كارگر مهاجر افغانی بیكار سرگردانند و كارخانه به كارخانه می گردند تا شاید كار گیر بیاورند، اما به چنین آرزویی نمی رسند.متاسفانه در ایران مرجعی و نهادی هم نیست كه به داد آنها رسیدگی كند، زیرا اولین جرم این افغانها این است غیر قانونی هستند و مدرك ندارند.
سه روز پیش آقای نادر فرهادی سخنگوی كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اعلام كرد كه مهاجرین افغانی دارای مدرك در ایران دچار مشكل نیستند، اما این سخنگوی محترم خبر ندارد كه طرح جلوگیری از كار شامل همه افغانهای مهاجر در ایران می گردد چه بی مدرك باشند و چه با مدرك. هم اكنون هزاران كارگر افغانی دارای مدرك نیز در ایران از كار بیكار شده اند و به یك لقمه نان خشك شان هم در مانده اند، این مشكلی است كه فراروی مهاجران دارای مدرك قرار دارد، مثل معروف است، نان غریب(فقیر) را بگیر، جانش را گرفته ای.
در حالیكه مدارس دولتی در ایران از دانش آموزان افغانی هزینه تحصیلی می گیرند و دهها هزار خانواده افغانی از توان پرداخت چنین مبلغ سنگین برای چند دانش آموز در یك خانواده ناتوان هستند،هم اكنون مشكل بیكاری نیز برای مهاجرین دارای مدرك به آن افزوده شده است كه كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان از آن بی خبرند و یا اینها را برای مهاجرین مشكل حساب نمی كنند.
در حالی كه افغانستان فعلی به بحران بی امنیتی گسترده دچار است، كمیساریای عالی به جای اینكه به فكر چاره اندیشی برای مشكلات مهاجرین فاقد مدركی باشند كه از راههای قاچاق و یا ویزا با زحمات فراوان و ریسك زیاد خود شان را به ایران می رسانند، برای بازگشت داو طلبانه مهاجران دارای مدرك تاكید می كنند!
سئوال اساسی این است كه چرا كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان مهاجرین فاقد مدرك را مورد حمایت خود قرار نمی دهند؟ آنها چه تعریفی از مهاجرت و آوارگی دارند كه مهاجرین فاقد مدرك شامل آن نیست؟ اگر مصداق مهاجرت نبود امنیت جانی، نبود امكانات زندگی و كار در وطن انسانهای مهاجر باشد، مهاجرین فاقد مدرك افغانی نیز از مصادیق عینی آن به شمار می رود. ناامنی ها و جنگ های گسترده در جنوب ، جنوب غرب و جنوب شرق افغانستان، ثبات و امنیت را در افغانستان به خطر انداخته است، طوری كه هم اكنون راهها در سراسر افغانستان امن نیست از حملات طالبان گرفته تا غارت دزدان آرامش مردم را در مسیر راهها به هم زده است.
گسترش جنگ با طالبان ، افغانستان را به یك بحران دیگری نیز روبروساخته است و آن تلفات گسترده انسانهای بی گناه در بمب باران ها و عملیات های انتحاری است، دیده بان حقوق بشر مستقردر نیویورك طی نامه ای به تیم حقیقت یاب شورای امنیت نوشته است كه جنوب افغانستان بر اثر جنگها به سوی انحطاط به پیش می رود ، تلفات انسانی افزایش می یابد ، افراد بی گناه در جنگ كشته می شوند،خانه ها ویران شده و زمینه زندگی را برای انسان ها تنگ می كند. این مسئله نه تنها در جنوب افغانستان بلكه در شمال ، مركز و دیگر مناطق افغانستان، بوجود آمده و در كابل هر لحظه بیم یك حمله انتحاری كه در آن بیشتر افراد بی گناه كشته می شوند، وجود دارد، راههای شمال و مناطق مركزی افغانستان از امنیت برخوردار نیست. در چنین شرایطی چگونه می توان قبول كرد كه در افغانستان امنیت وجود دارد و خانواده های مهاجر فاقد مدرك در ایران به خاطر عدم امنیت وطن را ترك نكرده اند؟
در كنار بحران امنیت، پدیده خشك سالی، بی كاری و فقر عموی را نیز باید در نظر گرفت، انسان زمانی در وطن خود می تواند زندگی كند كه لقمه نانی برای خوردن داشته باشد، در حالیكه مردم افغانستان 80% شان زیر خط فقر زندگی می كنند و تعد داد زیادی از خانواده ها نان خشك شان را هم ندارند. اكثر مهاجرین فاقد مدرك در ایران، مهاجرینی هستند كه سال ها در ایران زندگی كرده بودند و به امید زندگی جدید در وطن به افغانستان رفته بودند اما شرایط زندگی و امنیت برای آنان چنان دشوار بود كه امكان زندگی را در افغانستان میسر ندیدند، زیرا نه كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان و نه دولت افغانستان به وعده های داده شده در داخل افغانستان به آنان عمل كردند و نه آنان توانستند برای خود شان شرایط زندگی را فراهم سازند، زیرا مهاجرت پدیده ای است كه مدت ها طول می كشد تا یك خانواده شرایط و امكانات زندگی را برای خود فراهم كند كه در وضعیتی مثل افغانستان تقریبا جزء محالات است.در چنین شرایطی چه چاره ای جز مهاجرت دوباره برای افغانهای مهاجر وجود دارد؟ آنها چاره ای ندارند جز این كه به ایران یا پاكستان مهاجرت دوباره كنند، متاسفانه شرایط چنان برای مهاجرین فاقد مدرك در ایران دشوار شده است كه آنان نه توان بازگشت دارند و نه راه ماندن، نه امكان زندگی برای شان در افغانستان ممكن است و نه در ایران، درایران زندگی برای شان قاچاق است و در افغانستان با مرگ باید دست و پنجه نرم كنند. بی كاری، فرار از ترس پولیس ایران،فقر، بی خانمانی،تحقیر و توهین با سرنوشت زندگی مهاجرین افغانی در ایران عجین شده است. اما متاسفانه كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان حتی زحمت تهیه یك گزارش را ازاین مصیبت ها برای خود شان نمی دهند. كمیساریای عالی در هرات افغانستان خود روزانه شاهد رد مرز شدن دهها یا صدها سرپرست خانواده های مهاجر افغانی فاقد مدرك از ایران هستند، اما متاسفانه كوچك ترین اقدام انسان دوستانه را در این زمینه انجام نمی دهند.
سئوال اساسی این است اگر مهاجرین فاقد مدرك افغانی انسانند آیا تاكنون كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، نگاه انسان دوستانه به این مهاجران كرده اند؟ در حالی كه آموزش برای اطفال اجباری و حیاتی است و جزء اولولیت های حقوق بشر به حساب می رود، اما در ایران دهها هزار كودك فاقد مدرك افغانی از مكتب و مدرسه محرومند آیا كمیساریای عالی نگاه انساندوستان به این اطفال كرده اند؟ بر فرض اگر آنان استحقاق مهاجرت را ندارند، انسان كه هستند.ویا….
به نظر این قلم كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، اگر پای بند به اصول انسانی و حقوق بشر است و خودرا ملزم می داند كه به منشور سازمان ملل و حقوق پناهندگان عمل نماید، باید به وضعیت مهاجرین افغانی فاقد مدرك در ایران توجه نماید و مشكلات آنان را با مقامات ایرانی به بحث بگذارند و آنها را دو باره به عنوان مهاجر شناخته وبه آنان كارت بدهند و فرزندان آنان را دوباره به مدارس بپذیرند و بر دولت ایران فشار بیاورند تا اجازه دهند مهاجران افغانی در كارخانه ها مشغول كار شوند.
كمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، بدانند كه این وطن هنوز ویران است و مهاجرین فاقد مدرك نیز انسانند و از این كمیساریا انتظار دارند تا نگاه انسان دوستانه به آنان بشود.
رفاه ملی افغانستان
mehdi
hey berar az iran che omidi misha kard dar haali ke aghwam e motahedeh dar iran hm zire asar dowlat e iran mahsoor ast wa kaari azoo bar namiayad