مراسم گرامیداشت «25 سپتامبر؛ روز یادبود قربانیان نسل‌کشی هزاره‌ها و 1 اکتبر؛ روز جهانی همبستگی با مردم هزاره» روز شنبه 26 سپتامبر 2026 در شهر مونیخ آلمان برگزار شد.
این برنامه از سوی مرکز فرهنگی هزاره‌ها در مونیخ (Hazara Kulturhaus MUC e.V.) برگزار شد و شماری از شخصیت‌های فرهنگی و دانشگاهی، فعالان مدنی، مسئولان ارگان‌های دولتی آلمانی، نمایندگان انجمن‌های جامعه دیاسپورا و ده‌ها تن از شهروندان افغانستانی مقیم آلمان در آن حضور یافتند.
هدف از برگزاری این مراسم، گرامیداشت یاد قربانیان خشونت‌های تاریخی و نسل‌کشی طی 134 سال گذشته علیه هزاره‌ها، از زمان امیر عبدالرحمن خان تاکنون، تقویت همبستگی درون جامعه‌ای، جلب توجه به ضرورت دادخواهی و عدالت و همچنین تأکید بر همبستگی میان گروه‌های مختلف جامعه افغانستان عنوان شد.
شعار کلیدی این مراسم چنین بود: «پس از ۱۳۴ سال سکوت کافی است؛ نسل‌کشی هزاره‌ها را به رسمیت بشناسید.»
در بخش سخنرانی‌ها، دکتر مبارز راشدی بر اهمیت همبستگی، انسجام اجتماعی و ضرورت عبور مسئولانه از گذشته تأکید کرد. او یادآور شد که گرامیداشت قربانیان تنها به معنای یادآوری گذشته نیست، بلکه باید فرصتی برای تقویت همبستگی، گفت‌وگو و عدالت پایدار باشد. راشدی همچنین بر ضرورت پذیرش مسئولیت تاریخی و توجه به حقوق همه گروه‌های قومی و اجتماعی تأکید کرد و گفت که تحقق همبستگی پایدار نیازمند مواجهه صادقانه با رنج‌ها و بی‌عدالتی‌های گذشته است.
بخش علمی برنامه به ارائه پژوهشی درباره هویت، احساس تعلق و ادغام اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دیاسپورای هزاره در آلمان اختصاص داشت. دکتر مصطفی ناصری به همراه همکاران خود در مؤسسه پژوهشی و کنشی گیتا (Gita Research and Action Institute) بخشی از یافته‌های این تحقیق را ارائه کرد. این پژوهش نشان می‌دهد که هویت مهاجران هزاره در آلمان هویتی یک‌بعدی و ثابت نیست، بلکه از مؤلفه‌هایی چون تعلق قومی، دینی و فرهنگی، تجربه مهاجرت، تحصیلات و شرایط اجتماعی تأثیر می‌پذیرد. بر اساس یافته‌های ارائه‌شده، بسیاری از مهاجران هزاره در کنار حفظ زبان مادری، رسوم، ارزش‌های خانوادگی و سنت‌های فرهنگی، به یادگیری زبان آلمانی، احترام به قانون، مشارکت اجتماعی و سازگاری با جامعه میزبان نیز اهمیت می‌دهند. در این پژوهش، موانع زبانی، دشواری ورود به بازار کار، پیچیدگی‌های اداری و به‌رسمیت‌شناخته‌نشدن برخی مدارک و مهارت‌های خارجی از چالش‌های ادغام عنوان شد. همچنین تأکید شد که ادغام باید روندی دوطرفه باشد و حفظ هویت فرهنگی با مشارکت فعال در جامعه آلمان لزوماً در تضاد نیست.
از دیگر بخش‌های برنامه، نمایش فیلم مستند «زنگ تفریح» ساخته سمیع عطایی بود؛ مستندی که به حمله انتحاری ۱۵ آگست ۲۰۱۸ بر مرکز آموزشی موعود در غرب کابل، منطقه دشت‌برچی، می‌پردازد. این فیلم از طریق روایت شاهدان، بازماندگان و خانواده‌های قربانیان، تجربه دانش‌آموزانی را بازتاب می‌دهد که هنگام آماده‌شدن برای آزمون ورود به دانشگاه هدف حمله قرار گرفتند. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این برنامه، در این حمله بیش از ۵۰ دانش‌آموز کشته و ۶۷ تن زخمی شدند و بیشتر قربانیان را جوانان ۱۶ تا ۲۰ ساله تشکیل می‌دادند. نمایش این مستند با واکنش عاطفی و توجه گسترده حاضران همراه شد و بار دیگر موضوع امنیت، آموزش و حفاظت از غیرنظامیان را در کانون توجه قرار داد.
برنامه همچنین شامل گردانندگی و بیانیه بانو ثریا صالح، قرائت قطعنامه مرکز فرهنگی هزاره‌های مونیخ توسط بانو زینب اکبری، شعرخوانی توسط محترمه عزیزه شیرزاد و موسیقی زنده دمبوره هزارگی توسط هنرمند محبوب محمدعلی رضایی و برنامه‌های فرهنگی بود. این اجرا‌های فرهنگی و هنری با هدف پیوند دادن یادبود تاریخی با فرهنگ، هنر و هویت جمعی هزاره‌ها ارائه شد.
در بخش اختتامیه همایش، غفور صداقت مدیر اجرایی این برنامه هدف از برگزاری این‌گونه مراسم‌ها را یادآوری و گرامیداشت قربانیان نسل‌کشی هزاره‌ها، دادخواهی برای احقاق حقوق آنان و همبستگی برای به‌رسمیت‌شناختن نسل‌کشی هزاره‌ها عنوان کرد.
برگزارکنندگان این مراسم تأکید کردند که بزرگداشت 25 سپتامبر و روز جهانی همبستگی با مردم هزاره، افزون بر پاسداشت یاد قربانیان، فرصتی برای گفتگو درباره عدالت، همبستگی، هویت، مهاجرت و مشارکت اجتماعی است؛ موضوعاتی که برای جامعه هزاره در افغانستان و دیار مهاجرت همچنان از اهمیت اساسی برخوردارند.
با احترام
مرکز فرهنگی هزاره‌های مونیخ
همایش مردمی « 25 سپتامبر؛ یادبود قربانیان نسل‌کشی و 1 اکتبر؛ روز جهانی همبستگی با مردم هزاره» شنبه 26.09.2026 مونیخ آلمان