گزارش از علی امید
شنبه، 30 می 2026
مراسم گرامیداشت روز جهانی فرهنگ و تمدن هزارگی با شعار «از حافظه تاریخی تا افقهای نو؛ جشن فرهنگ، هویت و همبستگی هزارگی» در بلانکیکوی شهر آلفورویل پاریس فرانسه برگزار شد.
این برنامه فرهنگی با ابتکار انجمن کلبه دوست و همکاری جمعی از فعالان فرهنگی، با حضور مهمانان و علاقهمندان از کشورهای مختلف برگزار گردید.
معرفی و اجرای برنامه به دو زبان انجام شد؛ به زبان فرانسوی توسط محمد ارشاد و به زبان فارسی توسط بانو سمیه رجبی که بهعنوان گردانندگان برنامه مدیریت کردند.
خانم سخی، رئیس انجمن کلبه دوست، در آغاز مراسم گرامیداشت روز جهانی فرهنگ و تمدن هزارگی در پاریس، این برنامه را فرصتی برای پاسداشت هویت، تاریخ، هنر، زبان، موسیقی و ارزشهای فرهنگی مردم هزاره دانست. وی گفت که این مراسم با اجرای برنامههای فرهنگی، از جمله دمبورهنوازی، شعرخوانی، رقص محلی و نمایش لباسهای سنتی، برگزار شده تا فرهنگ غنی هزارهها به نسل جوان و جامعه میزبان معرفی شود. او با اشاره به پیشینه تاریخی مردم هزاره، تأکید کرد که با وجود تلاشهای فراوان برای حذف و کمرنگساختن این فرهنگ، هویت و تمدن هزاره همچنان زنده و پابرجا مانده است. به گفته وی، امروز جوانان و نهادهای فرهنگی هزاره در سراسر جهان با برگزاری چنین برنامههایی از این میراث ارزشمند پاسداری میکنند.
خانم سخی همچنین یادآور شد که با تلاش انجمن کلبه دوست، همکاران ما در این کلبه به خصوص آقایی رضا رضایی نماینده شورای شهر آلفورویل و عضو فعال حزب سوسیالیست فرانسه روز 19 می بهعنوان روز فرهنگی هزارهها در شهر آلفورویل فرانسه به زودی به ثبت خواهد رسید و همهساله بهصورت رسمی گرامی داشته میشود.
آقای لوک کارووناس (Luc Carvounas)، شهردار شهر آلفورویل، در پیام و سخنرانی خود به مناسبت گرامیداشت روز جهانی فرهنگ هزاره اعلام کرد که روز فرهنگی هزارهها بهصورت رسمی در تقویم فرهنگی شهر آلفورویل ثبت خواهد شد و هر سال در تاریخ مشخصی بهطور ویژه از آن تجلیل بهعمل خواهد آمد. وی این اقدام را نشانهای از احترام به تنوع فرهنگی و جایگاه ارزشمند جامعه هزاره در غنای فرهنگی شهر دانست.
شهردار آلفورویل ضمن تبریک این دستاورد به جامعه هزاره و همه فرهنگدوستان، بر اهمیت تنوع فرهنگی در سیاستهای شهری تأکید کرد و از شهروندان دعوت نمود تا در فضایی سرشار از موسیقی سنتی، رقصهای محلی، شعر، نمایشگاههای فرهنگی و غذاهای سنتی، با فرهنگ غنی افغانستان و هزارهها بیشتر آشنا شوند. وی همچنین خاطرنشان ساخت که مشارکت در شناخت فرهنگهای گوناگون، بخشی از هویت شهری آلفورویل و عامل تقویت همبستگی، شادی و همزیستی مسالمتآمیز میان شهروندان است.
آقای رضا رضایی، نماینده شورای شهر آلفورویل، از مؤسسان انجمن کلبه دوست در سخنان خود با تأکید بر اهمیت فرهنگ در همزیستی اجتماعی، از جایگاه ارزشمند فرهنگ هزارگی در غنای فرهنگی شهر آلفورویل یاد کرد. وی فرهنگ را پایهی اصلی همبستگی، احترام متقابل و زندگی مسالمتآمیز میان جوامع دانست و اظهار داشت که شناخت و پاسداشت فرهنگهای گوناگون، زمینهساز تقویت دوستی میان ملتها و نسلها است. آقای رضایی همچنین بر ضرورت حمایت از فعالیتهای فرهنگی جامعه هزاره تأکید کرده و اینگونه برنامهها را فرصتی برای معرفی بهتر هویت، تاریخ و ارزشهای فرهنگی به جامعه میزبان عنوان کرد.
دکتر سردار محمد رحیمی، پژوهشگر در دانشگاه الکانوی پاریس، در سخنرانی خود به بررسی تحلیلی و فرهنگی پیشینه، هویت و جایگاه فرهنگ هزارگی پرداخت و بر اهمیت شناخت عمیق عناصر فرهنگی در تداوم هویت این جامعه تأکید ورزید. وی اظهار داشت که فرهنگ هزاره مجموعهای زنده از عناصر معنوی و مادی است که هم گذشته تاریخی را بازتاب میدهد، هم وضعیت امروز را توضیح میدهد و هم میتواند آینده را روشنتر سازد. به باور او، این فرهنگ پیوندی میان تاریخ و امروز ایجاد میکند و انسان هزاره را به ریشههای هویتی و اجتماعی خود متصل میسازد. او افزود که در جوامع مهاجر و کشورهای غربی، عناصر ملموس فرهنگی مانند موسیقی، رقص، لباس سنتی، هنر و آیینهای محلی نقش مهمی در معرفی هویت هزاره دارند. این عناصر نه تنها بازتابدهنده فرهنگ، بلکه وسیلهای برای ارتباط انسانی و تعامل مثبت با جامعه میزبان نیز هستند. دکتر رحیمی تأکید کرد که هزارهها با وجود رنجهای تاریخی، همواره دارای دستاوردها و ظرفیتهای فرهنگی قابل توجهی بودهاند و باید این میراث ارزشمند را در سطح جهانی برجسته سازند. به گفته وی، فرهنگ هزاره زمانی مؤثرتر خواهد بود که هم در داخل افغانستان و هم در جوامع دیاسپورا به شکل متناسب و قابل فهم برای جامعه میزبان ارائه شود. او همچنین خاطرنشان ساخت که استفاده از عناصر هنری مانند موسیقی، آواز، رقص، نمایش لباس و غذا میتواند نقش مهمی در ایجاد ارتباط فرهنگی، پذیرش اجتماعی و تقویت همزیستی داشته باشد. از نظر او، این عناصر نه تنها بیانگر زیباییهای فرهنگیاند، بلکه حامل پیامهای انسانی همچون عشق، احترام و همبستگی نیز هستند. در پایان، وی تأکید کرد که فرهنگ هزاره باید بهگونهای معرفی شود که هم ریشه در گذشته داشته باشد و هم با نیازهای امروز و شرایط جوامع میزبان هماهنگ باشد؛ زیرا تنها در سایه فرهنگ پویا و زنده است که یک جامعه میتواند در تعامل با دیگر ملتها رشد و پایداری داشته باشد.
جنرال عباس توکلی، از فرماندهان ارشد و باتجربه وزارت دفاع ملی افغانستان که در کارنامه نظامی خود مسئولیتهایی چون فرماندهی قول اردوی پامیر و معاونت قول اردوی ۲۰۹ شاهین را بر عهده داشته است، در مراسم گرامیداشت روز جهانی فرهنگ و تمدن هزارگی در پاریس، از ارزشها و ویژگیهای برجسته فرهنگ هزاره سخن گفت. وی فرهنگ هزاره را فرهنگی ریشهدار و سرشار از شجاعت، دانش و امید دانست و تأکید کرد که مردم هزاره در طول تاریخ، با وجود دشواریها و محرومیتهای فراوان، همواره هویت، عزت و استقامت خود را حفظ کردهاند.
جنرال توکلی با اشاره به سالهای خدمت خود در نیروهای امنیتی افغانستان، از نقش پررنگ فرزندان هزاره در دفاع از امنیت و ثبات کشور یاد کرد و گفت که آنان همواره در کنار دیگر اقوام افغانستان برای سربلندی و آرامش وطن ایستادهاند. وی همچنین عشق به دانش و آموزش را از مهمترین ویژگیهای جامعه هزاره برشمرد و از تلاش خانوادههایی یاد کرد که با وجود مشکلات فراوان، آموزش و آگاهی را مسیر پیشرفت و آینده بهتر دانستهاند. او در پایان تأکید کرد که گردهمایی امروز در پاریس تنها یک مراسم فرهنگی نیست، بلکه نمادی از پویایی و زندهبودن فرهنگ و تمدن هزارگی است؛ فرهنگی که بر پایه شجاعت، دانش، همبستگی و امید استوار بوده و همچنان با اعتماد به آینده مینگرد.
آقای داوود شادان، رئیس انجمن «بامیکا آلزاس» در استراسبورگ فرانسه، در سخنانی به بررسی و تبیین جایگاه فرهنگ هزارگی در افغانستان پرداخت. ایشان در این سخنرانی بر سه محور اصلی تأکید نمودند: در محور نخست، ایشان بیان کردند که تاریخ هزارهها همواره با بیمهری و سیاستهای حذف و انکار از سوی حاکمان وقت همراه بوده و این قوم در بسیاری از دورهها تحت تبعیض و ستم قرار داشته است. وی همچنین اشاره کرد که با ظهور برخی جریانهای فرهنگی عربگرا، فرهنگ هزاره بهصورت گزینشی مورد توجه قرار میگرفت و در برخی روایتها نوعی احساس گناه و شرمساری نسبت به آن ایجاد شده بود. در حالیکه فرهنگ هزاره همواره در کنار دیگر جلوههای فرهنگی، از جمله زبان پشتو و غزل هزارگی، حضور و تداوم داشته است. ایشان تأکید کردند که نباید بیش از این در اندوه گذشته باقی ماند، بلکه باید این میراث فرهنگی را از وضعیت اندوه و رنج به فرصتی برای رشد و بالندگی تبدیل کرد. در محور دوم، وی بر ضرورت تقویت هویت مشترک هزارهها تأکید نمود و پیشنهاد کرد که در قالب یک بیان نمادین، میتوان مخرج مشترک هویت را در یک «فرمول» در نظر گرفت؛ به این صورت که واژه «هزاره» در صورت اصلی هویت قرار گیرد و در کنار آن، تنوعهای مذهبی همچون شیعه، سنی، اسماعیلیه و دیگر گرایشها بهعنوان اجزای فرعی آن تعریف شوند تا این هویت در برابر سیاستهای انکار و حذف آسیبپذیر نباشد. ایشان هویت هزاره را هویتی افتخارآمیز دانستند و بر ضرورت پاسداشت آن تأکید کردند. در پایان، وی از تلاشهای استاد علی امید و علی مظفری در راستای گسترش چنین برنامهها و فعالیتهای فرهنگی قدردانی نمودند.
خانم راحله تلاش، فعال حقوق بشر و کنشگر فرهنگی و اجتماعی، در سخنانی به اهمیت اتحاد و همبستگی در فرهنگ هزارگی پرداخت. وی تأکید کرد که وحدت و انسجام در میان جامعه هزاره از ارزشهای اساسی است و باید بیش از پیش تقویت شود. او همچنین خاطرنشان ساخت که اینگونه مراسمها نباید به شکل کلیشهای برگزار شوند، بلکه لازم است توجه عمیقتر و جدیتری به فرهنگ، هویت و ارزشهای اصیل هزارگی صورت گیرد. خانم تلاش در پایان بر ضرورت تقویت روحیه همبستگی و همکاری در میان جامعه هزاره تأکید ویژه داشت.
از دیگر برنامههای زیبای این محفل فرهنگی میتوان به اجرای موسیقی و دمبورهنوازی توسط علی ضرغام با همرایی رضا احمدی، شعرخوانی و اجرای ترانههای سنتی هزارگی، رقصهای محلی، صرف غذاهای سنتی و محلی، برپایی نمایشگاه لباسهای سنتی هزارهها و نیز ادای احترام و قدردانی از آثار و خدمات فرهنگی دکتر حفیظ شریعتی سحر اشاره کرد؛ برنامههایی که فضای مراسم را رنگینتر ساخته و جلوهای از غنای فرهنگ و تمدن هزارگی را به نمایش گذاشت.
به پاس خدمات ارزشمند فرهنگی دکتر حفیظالله شریعتی سحر، در این مراسم از ایشان نیکوداشت بهعمل آمد. در همین راستا، لوح تقدیر انجمن کلبه دوست توسط جنرال عباس توکلی به صالح احمدی یکی از بستگان دکتر سحر اهدا گردید. برگزارکنندگان، دکتر شریعتی سحر را فرهیختهای دانستند که در پاسداری، پژوهش و ترویج زبان، لهجه و فرهنگ هزارگی نقشی ماندگار و اثرگذار ایفا کرده است. در متن لوح سپاس نیز از تلاشهای علمی و فرهنگی ایشان بهعنوان شاعر، تاریخنگار و فرهنگپژوه یاد شده و بر نقش مهم آثار وی در ارتقای آگاهی، تقویت گویش هزارگی و رشد فکری نسل جوان تأکید گردیده است.
برنامه این محفل با مجموعهای از اجراهای فرهنگی و هنری همراه بود. در بخش موسیقی، آقای علی ضرغام با همراهی رضا احمدی در بخش ارگ و همچنین آقای غلامعلی اجرای دمبوره را ارائه کردند.
در ادامه، گروه موسیقی فرانسوی با اجرای موسیقی بینفرهنگی، به معرفی پیوندهای هنری میان ملتها پرداخت. بخشهایی از برنامه نیز به موسیقی و رقص هزارگی اختصاص داشت که فضای گرم و پرشوری ایجاد کرد.
در بخش پذیرایی، با صرف ناهار، غذاهای سنتی هزارهها معرفی و سفره فرهنگی گشوده شد که مورد استقبال مهمانان قرار گرفت. در پایان، بخش ویژهای درباره اهمیت آموزش در فرهنگ هزارگی برگزار شد و بر نقش آن در ارتقای جامعه تأکید گردید.
در این مراسم، جلوههایی از فرهنگ و تمدن هزارگی از طریق نمایش لباسهای سنتی، اجرای رقصهای محلی، شعر و دوبیتیهای هزارگی، موسیقی سنتی و برنامههای فرهنگی متنوع به نمایش گذاشته شد.
این گردهمایی در فضایی صمیمی و فرهنگی، فرصتی برای پاسداشت هویت، تاریخ و میراث ارزشمند مردم هزاره و معرفی آن به نسل جوان و جامعه میزبان فراهم ساخت و بر اهمیت همبستگی و حفظ ارزشهای فرهنگی تأکید کرد.
در خاتمه، خانم صابره سخی از اعضای محترم انجمن «کلبه دوست» که در طول شبانهروز برای برنامهها تلاش میکنند، صمیمانه قدردانی کردند. از جمله آقای رضا رضایی در ضمن همکاری ایشان چه در ایجاد کلبه دوست و رابطه دوستانه بین کلبه و شهر داری و ثبت این روز در تقویم این شهر تلاش ویژه کرده و همچنان از آقایان: محمدعلی باهنر، عصمت حسنی، عیسی شیخزاده، محمدجواد وفایی، نوروز علی رجا، محمد ارشاد، امیر علی مسوول بخش عکاسی. خانم ها هریک: گیتی، فاطمه سجادی، حکیمه علیزاده، رقیه رنجبر، سمیه رجبی تشکر ویژه به عمل آمد. همچنین از آقای بابایی، که فردی دلسوز در جامعه هزاره است و در هر برنامه ما را یاری میرساند، قدردانی شد.
تصاویر از امیر علی و علی مظفری
